Diploma In Food And Nutrition

नमस्कार विद्यार्थी आणि पालक मित्रांनो! आजकाल करिअरचे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत, पण योग्य मार्गदर्शन न मिळाल्यास गोंधळ उडतो. शिक्षण क्षेत्रातील माझ्या गेल्या ५-७ वर्षांच्या अनुभवावरून मी आज एका अशा क्षेत्राबद्दल बोलणार आहे, ज्याची सध्या खूप चर्चा आहे.

सध्याच्या धावपळीच्या जीवनात आरोग्याविषयी जागरूकता वाढली आहे, त्यामुळे या क्षेत्रातील करिअरकडे अनेक जण आशेने पाहत आहेत. पण हे क्षेत्र खरंच तुमच्यासाठी आहे का? चला तर मग, कोणत्याही जाहिरातीच्या भूलथापांना बळी न पडता, वास्तव काय आहे ते सविस्तर समजून घेऊया.

कोर्सची माहिती: हा १ ते ३ वर्षांचा डिप्लोमा (पदविका) कोर्स आहे. यामध्ये अन्न तयार करण्याची पद्धत आणि आहारात योग्य पौष्टिक घटकांची निवड याविषयी सविस्तर ज्ञान दिले जाते. तसेच, अन्न आणि पोषणाच्या माध्यमातून आरोग्य आणि फिटनेस कसा राखावा हे यात प्रामुख्याने शिकवले जाते.
पात्रता आणि प्रवेश: या कोर्सला प्रवेश घेण्यासाठी विद्यार्थ्याने मान्यताप्राप्त बोर्डातून संबंधित विषयात किमान ५५% गुणांसह १२ वी (किंवा त्यासमान परीक्षा) उत्तीर्ण केलेली असावी. या कोर्ससाठी प्रवेश १२ वी मध्ये मिळालेल्या गुणांच्या (Merit) आधारावर दिला जातो.
अभ्यासक्रम आणि शिक्षणाची पद्धत: या कोर्समध्ये अन्न विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (Food science and technology), अन्नाची निवड आणि जेवणाचे नियोजन (Meal planning) यांसारखे महत्त्वाचे विषय शिकवले जातात. हा कोर्स तुम्ही नियमित (Regular) किंवा घरबसल्या दूरस्थ शिक्षण (Distance education) माध्यमातूनही करू शकता.
फी आणि पगार: या कोर्सची फी साधारणपणे ₹२,५०० ते ₹३५,००० च्या दरम्यान असते. कोर्स पूर्ण केल्यावर उमेदवाराला सुरुवातीला वर्षाला सरासरी ₹२ ते ४ लाख पगार मिळू शकतो. तुमचा अनुभव आणि ज्ञान जसे वाढेल तसा पगारही वाढत जातो.
नोकरीच्या संधी: कोर्स पूर्ण केल्यानंतर रुग्णालयांचे अन्न सेवा विभाग, हॉटेल्स, केटरिंग कंपन्या, शाळा, महाविद्यालये, केअर होम्स आणि रिटायरमेंट कम्युनिटी सेंटर्स यांसारख्या अनेक खाजगी व सरकारी संस्थांमध्ये नोकरीच्या भरपूर संधी उपलब्ध असतात.
नोकरीतील मुख्य पदे: हा कोर्स केल्यावर तुम्हाला डायट टेक्निशियन, न्यूट्रिशन मॅनेजर, मार्केटिंग/सेल्स कन्सल्टंट, केटरिंग मॅनेजर, फूड सर्व्हिस सुपरवायझर, किंवा क्वालिटी कंट्रोल मॅनेजर यांसारख्या चांगल्या पदांवर काम करता येते.

10वी / 12वी नंतर विद्यार्थी हा कोर्स का निवडतात?

अनेक विद्यार्थ्यांना वैद्यकीय (Medical) क्षेत्रात जायचे असते, पण नीट (NEET) मध्ये चांगले मार्क्स न मिळाल्यास ते पर्यायी करिअर शोधतात. अशा वेळी हा डिप्लोमा एक चांगला पर्याय वाटतो, कारण यामध्ये आरोग्याशी निगडित काम करायला मिळते.

शिवाय, ग्रामीण आणि मध्यमवर्गीय भागातील पालकांना नेहमी वाटते की आपल्या मुलाने किंवा मुलीने ‘डॉक्टरसारखे’ सन्मानाचे काम करावे. रुग्णालयात पांढरा कोट घालून काम करणे, हे आजही आपल्याकडे प्रतिष्ठेचे मानले जाते, त्यामुळे या शिक्षणाकडे कल वाढताना दिसतो.

तसेच, हा कोर्स कमी कालावधीचा असल्यामुळे लवकरात लवकर स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची संधी मिळते. ज्यांना डिग्री (Degree) करण्यासाठी ३-४ वर्षे द्यायची नाहीत, त्यांच्यासाठी हा एक उत्तम मार्ग ठरतो. Diploma In Food And Nutrition

डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन: हा कोर्स नेमका कशाबद्दल आहे?

‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ हा कोर्स विद्यार्थ्यांना निरोगी खाण्याच्या सवयी स्वतःला लावून घेण्यास आणि त्या इतरांना सांगण्यास मदत करतो. तसेच, अन्न आणि आहाराविषयी जे पुस्तकी ज्ञान मिळते, त्याचा प्रत्यक्ष वापर संबंधित उद्योगांमध्ये किंवा कामाच्या ठिकाणी कसा करायचा हे या कोर्समध्ये शिकवले जाते.

जे विद्यार्थी ‘अन्न आणि पोषण’ (Food and Nutrition) क्षेत्रात काम करण्यास उत्सुक आहेत आणि ‘न्यूट्रिशनिस्ट’ (पोषणतज्ज्ञ) किंवा ‘डायटीशियन’ (आहारतज्ज्ञ) म्हणून स्वतःचे करिअर घडवू इच्छितात, त्यांच्यासाठी हा कोर्स एक उत्तम संधी उपलब्ध करून देतो.

डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन का करावा?

‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ हा कोर्स करण्याची काही मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

मोठी मागणी (High Demand): ज्या विद्यार्थ्यांना या क्षेत्रात आवड आहे, त्यांच्यासाठी हा कोर्स खूप मागणी असलेला आणि चांगला पगार मिळवून देणारा करिअरचा एक उत्तम पर्याय आहे. आजकाल लोकांमध्ये स्वतःचा आहार आणि आरोग्याबाबत जागरूकता खूप वाढली आहे, त्यामुळे या न्यूट्रिशन डिप्लोमा कोर्सची मागणीही झपाट्याने वाढली आहे.
उत्तम पगार (Awesome pay packages): या क्षेत्रात काम करणाऱ्या उमेदवारांना खाजगी आणि सरकारी अशा दोन्ही संस्थांमध्ये सुरुवातीपासूनच खूप चांगला पगार (पॅकेज) मिळतो.
उज्ज्वल भविष्य आणि संधी (Great Scope): आरोग्य आणि आहाराबद्दलची जागरूकता जशी दिवसेंदिवस वाढत आहे, तसतशा अनेक कंपन्या ‘अन्न आणि पोषण’ (Food and nutrition) क्षेत्रात आवड आणि योग्य शिक्षण असलेल्या उमेदवारांना नोकरीच्या नवनवीन आणि उत्तम संधी उपलब्ध करून देत आहेत.

ह्या कोर्समधील प्रॅक्टिकल अनुभव आणि वास्तव

बरेच विद्यार्थी विचार करतात की या कोर्समध्ये फक्त ‘कोणत्या भाजीत कोणते जीवनसत्व असते’ एवढेच शिकवले जाते. पण प्रत्यक्षात हे खूप वेगळे आहे. तुम्हाला रुग्णांचे ब्लड रिपोर्ट वाचणे, त्यांच्या आजारानुसार जेवणाचे प्रमाण ठरवणे हे प्रॅक्टिकली करावे लागते.

काही वेळा तुम्हाला रुग्णालयाच्या किचनमध्ये जाऊन जेवण कसे बनवले जाते, त्यात हायजीन (स्वच्छता) कशी ठेवली जाते हे देखील अनुभवावे लागते. हे सर्व काम ऑन-साईट आणि प्रत्यक्ष अनुभवातूनच शिकता येते. Diploma In Food And Nutrition

या कोर्स करण्यासाठी शैक्षणिक पात्रता

हा डिप्लोमा करण्यासाठी काही ठराविक पात्रता पूर्ण करणे गरजेचे असते. प्रत्येक कॉलेजचे नियम थोडे वेगळे असू शकतात, पण सर्वसाधारण पात्रता खालीलप्रमाणे असते:

मूलभूत शिक्षण: विद्यार्थ्याने मान्यताप्राप्त मंडळातून १०वी किंवा १२वी परीक्षा उत्तीर्ण केलेली असावी.
शाखेची अट: बहुतांश कॉलेजेसमध्ये १२वी विज्ञान (Science) शाखेच्या विद्यार्थ्यांना प्राधान्य दिले जाते.
इतर शाखा: काही ठराविक इन्स्टिट्यूट्समध्ये कला (Arts) किंवा वाणिज्य (Commerce) शाखेच्या विद्यार्थ्यांनाही प्रवेश मिळतो, जर त्यांना पोषण आहार विषयात विशेष आवड असेल.
किमान गुण: प्रवेशासाठी साधारणपणे ४५% ते ५०% गुणांची आवश्यकता असते. Diploma In Food And Nutrition

महाराष्ट्रातील प्रवेश प्रक्रियेमधील महत्त्वाचे टप्पे

महाराष्ट्रात या डिप्लोमाला प्रवेश मिळवणे फार गुंतागुंतीचे नाही. Admission Process प्रामुख्याने दोन प्रकारे होते. काही शासकीय आणि नामवंत अनुदानित महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश हा गुणवत्ता यादीनुसार (Merit List) म्हणजेच १०वी/१२वी च्या मार्कांवर आधारित असतो.

तर काही खाजगी विद्यापीठांमध्ये किंवा मोठ्या इन्स्टिट्यूट्समध्ये त्यांची स्वतःची CET (Entrance Exams) घेतली जाते. प्रवेश प्रक्रियेचे महत्त्वाचे टप्पे असे असतात:

कॉलेजच्या अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन फॉर्म भरणे.
आवश्यक कागदपत्रे (मार्कशीट, कास्ट सर्टिफिकेट इ.) अपलोड करणे.
मेरिट लिस्ट लागल्यावर कॅप राउंड (CAP Rounds) द्वारे कॉलेज निवडणे आणि फी भरणे.

महाराष्ट्रातील ‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ (Diploma in Food and Nutrition) साठी टॉप महाविद्यालये:

महाराष्ट्रामध्ये ‘फूड अँड न्यूट्रिशन’ किंवा ‘डायटेटिक्स’ (Dietetics) क्षेत्रात डिप्लोमा किंवा पोस्ट-ग्रॅज्युएट डिप्लोमा (PG Diploma) करण्यासाठी अनेक उत्तम महाविद्यालये आणि विद्यापीठे आहेत. त्यापैकी काही प्रमुख संस्थांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:

१. एस.एन.डी.टी. महिला विद्यापीठ (SNDT Women’s University), मुंबई आणि पुणे (हे विद्यापीठ खास महिलांसाठी असून, येथे ‘फूड सायन्स अँड न्यूट्रिशन’ आणि ‘क्लिनिकल न्यूट्रिशन’ या विषयांमध्ये उत्तम पदविका (Diploma) कोर्सेस उपलब्ध आहेत.)

२. गोंडवाना विद्यापीठ (Gondwana University), गडचिरोली (या विद्यापीठात १२ वी नंतर एक वर्षाचा पूर्ण वेळ ‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ कोर्स शिकवला जातो.)

३. सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ (SPPU), पुणे (पुणे विद्यापीठाशी संलग्न असलेल्या अनेक नामांकित महाविद्यालयांमध्ये ‘पोषण आणि आहारशास्त्र’ (Dietetics & Nutrition) संबंधित मान्यताप्राप्त डिप्लोमा कोर्सेस उपलब्ध आहेत.)

४. जी. एच. रायसोनी युनिव्हर्सिटी (G. H. Raisoni University), अमरावती आणि नागपूर (विदर्भामध्ये हा कोर्स करण्यासाठी रायसोनी युनिव्हर्सिटी हा एक चांगला पर्याय आहे. येथे ‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ चे आधुनिक शिक्षण दिले जाते.)

५. ला स्फीअर स्कूल ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट (La Sphere School of Hotel Management), कल्याण, मुंबई (या संस्थेमध्ये प्रामुख्याने ‘फूड अँड न्यूट्रिशन’ आणि हॉटेल मॅनेजमेंटशी संबंधित व्यावसायिक डिप्लोमा कोर्सेस उपलब्ध आहेत.)

६. नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट अँड रिसर्च स्टडीज (NIMR), मुंबई (मुंबईतील या खाजगी संस्थेत फूड आणि न्यूट्रिशन संबंधित चांगले डिप्लोमा कोर्सेस चालवले जातात ज्याचा उपयोग थेट नोकरी मिळवण्यासाठी होतो.)

७. रावल इन्स्टिट्यूट ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट (Raval Institute of Hotel Management), मीरा रोड, मुंबई (हॉटेल मॅनेजमेंट सोबतच येथे ‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ आणि ‘कॅटरिंग टेक्नॉलॉजी’ चे प्रशिक्षण दिले जाते.)

८. आयएसबीएम (ISBM Institute), मुंबई (जर तुम्हाला मॅनेजमेंटच्या दृष्टिकोनातून हा कोर्स करायचा असेल, तर येथे ‘अॅडव्हान्स डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन मॅनेजमेंट’ सारखे कोर्सेस उपलब्ध आहेत.)

(टीप: कोणत्याही महाविद्यालयात प्रवेश घेण्यापूर्वी त्यांची अधिकृत वेबसाईट किंवा कॅम्पसला भेट देऊन प्रवेश प्रक्रिया, फी आणि पात्रता निकष नक्की तपासून पाहा.)

Syllabus

‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ कोर्समध्ये अभ्यासासाठी खालील विविध विषयांचा (युनिट्सचा) समावेश असतो:

Unit 1: पोषण आणि आरोग्याची तत्त्वे (Principles of Nutrition and Health)
Unit 2: अन्नाची निवड आणि जेवणाचे नियोजन (Food Selection and Meal Planning)
Unit 3: अन्न तयार करणे आणि सेवा: पद्धती आणि तत्त्वे (Food Preparation and its Service: Methods and principles)
Unit 4: कॅरिबियन अन्न पद्धती आणि अन्न व्यवस्था (Caribbean Food Ways and Food Systems)
Unit 5: अन्न विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (Food Science and Technology)
Unit 6: अन्न तयार करणे आणि सेवा: व्यावसायिक आणि मोठ्या प्रमाणावर (Food Preparation and its Service: Commercial and Large Quantity)

Workshop आणि Lab Experience

चांगल्या कॉलेजेसमध्ये नियमित वर्कशॉप्स (Workshops) आयोजित केले जातात. यामध्ये बाहेरून येणारे तज्ज्ञ डॉक्टर आणि डायटीशियन विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करतात.

बायोकेमिस्ट्री आणि न्यूट्रिशन लॅबमध्ये तुम्ही प्रत्यक्ष अन्नाचे परीक्षण करता. हा लॅब एक्सपिरियन्स तुम्हाला भविष्यात जेव्हा तुम्ही स्वतःचे क्लिनिक चालवता, तेव्हा खूप आत्मविश्वास देतो. Diploma In Food And Nutrition

संधी आणि भविष्य

हा कोर्स पूर्ण केल्यावर नोकरीचे अनेक दरवाजे उघडतात. आजकाल फक्त आजारी माणसेच नाही, तर निरोगी माणसेही स्वतःला फिट ठेवण्यासाठी न्यूट्रिशनिस्टचा सल्ला घेतात.

करिअरचे पर्याय खालीलप्रमाणे आहेत:

मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल्समध्ये डायटीशियन (Dietitian) म्हणून काम करणे.
जिम (Gyms) आणि फिटनेस सेंटर्समध्ये कन्सल्टंट म्हणून रुजू होणे.
फूड प्रोसेसिंग कंपन्या आणि हॉटेल इंडस्ट्रीमध्ये न्यूट्रिशन एक्सपर्ट म्हणून काम करणे.
शाळा, महाविद्यालये आणि मोठ्या कॉर्पोरेट ऑफिसेसमध्ये आरोग्य सल्लागार म्हणून सेवा देणे. Diploma In Food And Nutrition

‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ हा कोर्स विद्यार्थ्यांना अन्न आणि पोषणाचे (Food and Nutrition) मूलभूत ज्ञान शिकण्याची सुवर्णसंधी देतो. हा कोर्स विद्यार्थ्यांसाठी खूप फायदेशीर आहे कारण यातून निरोगी आणि सकस आहाराचे फायदे व त्याचे महत्त्व समजायला मदत होते.

हा कोर्स पूर्ण केल्यानंतर, विद्यार्थ्यांना डायट टेक्निशियन, न्यूट्रिशन मॅनेजर, मार्केटिंग/सेल्स कन्सल्टंट, केटरिंग मॅनेजर, फूड सर्व्हिस सुपरवायझर, क्वालिटी कंट्रोल मॅनेजर इत्यादी विविध पदांवर नोकरीच्या संधी उपलब्ध होतात. ज्या विद्यार्थ्यांना ‘अन्न आणि पोषण’ या क्षेत्रात उच्च शिक्षण घ्यायचे आहे, ते हा डिप्लोमा पूर्ण केल्यानंतर पुढील शिक्षणासाठी प्रवेश घेऊ शकतात.

या कोर्सनंतर मिळणारी प्रमुख पदे (Top Job Profiles):

डायट टेक्निशियन (Diet Technician)
न्यूट्रिशन मॅनेजर (Nutrition Manager)
न्यूट्रिशनिस्ट (Nutritionist / पोषणतज्ज्ञ)
सेल्स कन्सल्टंट (Sales Consultant)
मार्केटिंग कन्सल्टंट (Marketing Consultant)
केटरिंग मॅनेजर (Catering Manager)
फूड सर्व्हिस सुपरवायझर (Food Service Supervisor)
क्वालिटी कंट्रोल मॅनेजर (Quality Control Manager)

नोकरी देणाऱ्या प्रमुख संस्था आणि ठिकाणे (Top Recruiters):

गोंडवाना विद्यापीठ
नामांकित हॉटेल्स
अपोलो हॉस्पिटल (तसेच इतर मोठी रुग्णालये)
कम्युनिटी सेंटर्स

‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’ हा जीवशास्त्र (Biology) क्षेत्राशी संबंधित एक अत्यंत लोकप्रिय आणि खूप मागणी असलेला कोर्स आहे. हा डिप्लोमा पूर्ण केलेल्या उमेदवारांना सुरुवातीला साधारणपणे ₹१८,००० ते ₹३५,००० प्रति महिना इतका पगार मिळू शकतो. भविष्यात जसा तुमचा अनुभव आणि ज्ञान वाढते, तशी पगारामध्येही घसघशीत वाढ होते.

नोकरीचे पद, कामाचे स्वरूप आणि पगार यांची सविस्तर माहिती:

नोकरीचे पद (Job Profile)	कामाचे स्वरूप (Job Description)	सरासरी वार्षिक पगार (INR)
डायट टेक्निशियन (Diet Technician)	हे प्रामुख्याने दवाखाने आणि आरोग्य संस्थांमध्ये काम करतात. ते लोकांचे आरोग्य आणि आहारावर लक्ष ठेवतात आणि त्यांच्या उत्तम आरोग्यासाठी योग्य आहार योजना (Diet Plan) सुचवतात.	२ ते ४ लाख
न्यूट्रिशन मॅनेजर (Nutrition Manager)	हे पोषण व्यवस्थापन क्षेत्रातील तज्ज्ञ असतात. लोकांच्या उत्तम आरोग्यासाठी आहारात आवश्यक असणाऱ्या पौष्टिक घटकांवर लक्ष ठेवण्याची व त्याचे योग्य नियोजन करण्याची जबाबदारी यांच्यावर असते.	२.४० ते ४ लाख
क्वालिटी कंट्रोल मॅनेजर (Quality Control Manager)	कोणत्याही खाद्य उत्पादनाचा (Product) दर्जा (Quality) तपासणे आणि तो उत्तम असल्याची खात्री करणे हे यांचे मुख्य काम असते. तसेच, जास्तीत जास्त दर्जेदार उत्पादने बनवण्यासाठी आवश्यक ते बदल सुचवण्याचे काम ते करतात.	३ ते ५.५० लाख

Freshers साठी सुरुवातीचा पगार किती?

महाराष्ट्राचा विचार केला (विशेषतः पुणे, मुंबई, नाशिक सारखी शहरे सोडून इतर ठिकाणी), तर एका फ्रेशरला सुरुवातीला फार मोठा पगार मिळत नाही.

साधारणपणे नवशिक्या उमेदवाराला ₹१२,००० ते ₹१८,००० प्रति महिना इतका पगार मिळू शकतो. जर तुम्ही मुंबई किंवा पुण्यातील मोठ्या हॉस्पिटलमध्ये लागलात, तर हा आकडा ₹२०,००० पर्यंत जाऊ शकतो. सुरुवातीला पैशांपेक्षा अनुभवावर जास्त लक्ष केंद्रित करणे फायद्याचे ठरते.

स्वतःचा व्यवसाय काय करू शकता?

मध्यमवर्गीय पालकांचा नेहमी एक प्रश्न असतो की, “पोरीला स्वतःचं क्लिनिक टाकता येईल का?” याचे उत्तर ‘हो’ असे आहे. अनुभव आल्यावर तुम्ही स्वतःचे डाएट कन्सल्टन्सी क्लिनिक (Diet Consultancy Clinic) सुरू करू शकता.

आजच्या डिजिटल युगात तुम्ही इन्स्टाग्राम (Instagram) किंवा युट्यूबच्या माध्यमातून ऑनलाईन कन्सल्टेशन देखील देऊ शकता. यासाठी खूप मोठी गुंतवणूक करण्याचीही गरज नसते, फक्त तुमचे ज्ञान आणि संवाद कौशल्य उत्तम असावे लागते. Diploma In Food And Nutrition

विदेशात संधी आहेत का?

अनेकांना परदेशात जाऊन करिअर करायचे असते. या क्षेत्रात विदेशात खूप चांगल्या संधी आहेत आणि तिथे या प्रोफेशनला खूप आदर आणि उत्तम पगार दिला जातो.

पण लक्षात ठेवा, फक्त भारतातील डिप्लोमाच्या आधारावर थेट विदेशात नोकरी मिळणे कठीण असते. त्यासाठी तुम्हाला त्या देशातील परवाना परीक्षा (उदा. RD Exam) उत्तीर्ण करावी लागू शकते आणि पुढील शिक्षणाची (Degree/Masters) गरज भासू शकते. Diploma In Food And Nutrition

‘डिप्लोमा इन फूड अँड न्यूट्रिशन’: भविष्यातील संधी (Scope)

हा कोर्स पूर्ण केल्यानंतर उमेदवारांसाठी भविष्यात अनेक उत्तम संधी उपलब्ध असतात. त्याची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

नोकरी किंवा उच्च शिक्षण: हा डिप्लोमा पूर्ण केल्यानंतर विद्यार्थी थेट नोकरी करू शकतात किंवा याच क्षेत्रात पुढील उच्च शिक्षण (उदा. बॅचलर किंवा मास्टर्स डिग्री) घेऊ शकतात.
उमेदवार नोकरी मिळवण्यासाठी किंवा पुढील उच्च शिक्षणासाठी आवश्यक असलेल्या विविध स्पर्धा परीक्षांची तयारी देखील करू शकतात.

पुढील शिक्षणाचे आणि करिअरचे पर्याय:

बॅचलर पदवी (Bachelor’s Degree): हा ३ ते ४ वर्षांचा पूर्णवेळ कोर्स आहे. या कोर्सला प्रवेश देणाऱ्या चांगल्या महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांना राष्ट्रीय स्तरावरील प्रवेश परीक्षा (Entrance Exam) उत्तीर्ण करावी लागते. आजकाल लोकांमध्ये आरोग्याविषयी जागरूकता वाढत आहे आणि तंत्रज्ञानही वेगाने बदलत आहे, त्यामुळे ‘फूड अँड न्यूट्रिशन’ क्षेत्रात भविष्यात अनेक नवनवीन संधी उपलब्ध होत आहेत.
स्पर्धा परीक्षा (Competitive Examinations): उच्च शिक्षण घेण्यासाठी अनेक विद्यार्थी राष्ट्रीय स्तरावर आणि विद्यापीठ स्तरावर घेतल्या जाणाऱ्या विविध स्पर्धा परीक्षांची (प्रवेश परीक्षांची) तयारी करण्यास प्राधान्य देतात.
संशोधन क्षेत्र (Research Field): ज्या विद्यार्थ्यांना आरोग्य आणि आहाराशी संबंधित विविध विषयांवर सखोल संशोधन (Research) करण्याची प्रचंड आवड आहे, ते विद्यार्थी वेगवेगळ्या कंपन्यांसोबत काम करून भविष्यात उपयोगी पडतील असे नवीन तंत्रज्ञान किंवा पद्धती विकसित करू शकतात.

पुढील २० वर्षांचा विचार

भविष्याचा विचार केला तर, पुढील २० वर्षांत ‘प्रिव्हेंटिव्ह हेल्थकेअर’ (आजार होण्यापूर्वीच काळजी घेणे) यावरच जगाचा भर असणार आहे. लोक औषधांपेक्षा योग्य आहारावर जास्त खर्च करतील.

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) कितीही प्रगत झाली, तरी एका माणसाने दुसऱ्या माणसाला दिलेला मानसिक आधार आणि समजावून सांगण्याची पद्धत AI कधीच घेऊ शकणार नाही. त्यामुळे या क्षेत्रातील मानवी स्पर्श (Human Touch) कायम राहील आणि या प्रोफेशनला मरण नाही. Diploma In Food And Nutrition

तुमच्या मनात अजून काही शंका किंवा प्रश्न आहेत का? तुम्हाला कोणत्या कॉलेजची माहिती हवी आहे का? मला खाली कमेंट करून नक्की सांगा, मी तुमच्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर देण्याचा नक्की प्रयत्न करेन! Diploma In Food And Nutrition

BSc Anatomy Course Details in Marathi

Studyflowcourses