Studyflowcourses

आज आपण एका अशा कोर्सबद्दल बोलणार आहोत जो केवळ ‘आर्ट्स’ (Arts) पुरता मर्यादित नाही, तर तो कॉमर्स आणि सायन्सच्या विद्यार्थ्यांसाठी सुद्धा एक उत्तम करिअर पर्याय मानला जातो.तो कोर्स म्हणजे B.A. Honours in Economics. जर तुम्हाला देशाची अर्थव्यवस्था, शेअर मार्केट, बँकिंग, आणि फायनान्स या गोष्टींमध्ये रस असेल, आणि गणिताची भीती वाटत नसेल, तर हा कोर्स तुमच्यासाठी गेम चेंजर ठरू शकतो. चला, या कोर्सबद्दलची इत्यंभूत माहिती सोप्या मराठी भाषेत समजून घेऊया.

BA Hons Economics ह्या कोर्स ची माहिती

बॅचलर ऑफ आर्ट्स (ऑनर्स) इन इकॉनॉमिक्स हा तीन किंवा चार वर्षांचा (NEP 2020 नुसार) अंडरग्रेजुएट पदवी अभ्यासक्रम आहे. साध्या बी.ए. (B.A. General) आणि बी.ए. ऑनर्स (B.A. Honours) मध्ये खूप मोठा फरक असतो. साध्या बी.ए. मध्ये तुम्हाला अर्थशास्त्र विषयाची फक्त तोंडओळख होते, परंतु ‘ऑनर्स’मध्ये तुम्हाला या विषयाचे सखोल, विशेष आणि तांत्रिक ज्ञान दिले जाते. यामध्ये अर्थशास्त्र एक मुख्य विषय (Specialization) म्हणून शिकवला जातो.

या कोर्समध्ये तुम्हाला केवळ “महागाई वाढली” किंवा “GDP कमी झाला” हे वाचायला मिळत नाही, तर ते का घडले? त्यामागे कोणती गणितीय सूत्रे (Mathematical Models) आहेत? आणि भविष्यात काय होईल याचा अंदाज कसा लावायचा? हे शिकवले जाते.

यात मायक्रो इकॉनॉमिक्स (Micro Economics), मॅक्रो इकॉनॉमिक्स (Macro Economics), सांख्यिकी (Statistics) आणि इकॉनमेट्रिक्स (Econometrics) यांसारख्या तांत्रिक विषयांचा समावेश असतो. त्यामुळे हा कोर्स आर्ट्समधील सर्वात ‘प्रॅक्टिकल’ आणि ‘लॉजिकल’ कोर्स मानला जातो.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हा कोर्स तुम्हाला एक ‘इकोनॉमिस्ट’ (Economist) किंवा ‘विश्लेषक’ (Analyst) बनण्यासाठी तयार करतो. ज्या विद्यार्थ्यांना नुसते पुस्तकी ज्ञान नको आहे, तर ज्यांना डेटा (Data) आणि आकडेवारीशी खेळायला आवडते, त्यांच्यासाठी हा कोर्स डिझाइन केला आहे. कॉर्पोरेट जगतात आणि सरकारी धोरणे ठरवण्यात या पदवीला प्रचंड मान आहे.

“मित्रांनो, माझा एक वैयक्तिक सल्ला आहे की, ‘आर्ट्स म्हणजे सोपे आणि अभ्यासाचा कंटाळा करणाऱ्या मुलांचे क्षेत्र’ हा समज आधी डोक्यातून काढून टाका. इकॉनॉमिक्सला ‘आर्ट्समधील रॉयल विषय’ मानले जाते. जर तुम्हाला भविष्यात लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC/UPSC) परीक्षा द्यायच्या असतील, तर हा विषय तुमचा पाया (Base) आतापासूनच पक्का करेल. त्यामुळे फक्त डिग्रीसाठी नाही, तर करिअर घडवण्यासाठी हा विषय निवडा.”

कालावधी

या कोर्सचा कालावधी विद्यापीठाच्या पॅटर्ननुसार बदलू शकतो :
* पारंपारिक पद्धत: बहुतांश विद्यापीठांमध्ये हा कोर्स 3 वर्षांचा असतो, जो 6 सेमिस्टरमध्ये विभागलेला असतो.

“सध्या महाराष्ट्रात नवीन शैक्षणिक धोरण (NEP) लागू होत असल्याने, अनेक कॉलेजमध्ये ३ वर्षे की ४ वर्षे यात गोंधळ होऊ शकतो. प्रवेश घेताना कॉलेजच्या ऑफिसमध्ये चौकशी करा की, ४ वर्षांच्या डिग्रीमध्ये शेवटच्या वर्षी ‘रिसर्च’ (संशोधन) करण्याची सुविधा तिथे उपलब्ध आहे का? जर तुम्हाला पुढे जाऊन पीएचडी करायची असेल, तरच ४ वर्षांचा पर्याय निवडणे जास्त फायद्याचे ठरेल, अन्यथा ३ वर्षांची डिग्री सुद्धा नोकरीसाठी पुरेसी आहे.”

प्रवेश प्रक्रिया 

बऱ्याच विद्यार्थ्यांना वाटते की आर्ट्सला ॲडमिशन घेणे खूप सोपे आहे, पण ‘इकोनॉमिक्स ऑनर्स’ साठी स्पर्धा खूप जास्त असते.

याची प्रवेश प्रक्रिया साधारणपणे खालीलप्रमाणे असते:

बहुतांश चांगल्या कॉलेजेसमध्ये प्रवेश हा ‘गुणवत्तेवर’ (Merit Based) किंवा ‘प्रवेश परीक्षेवर’ (Entrance Exam) आधारित असतो. आता सरळ बारावीच्या मार्क्सवर ॲडमिशन मिळणे थोडे कठीण झाले आहे, विशेषतः नामांकित कॉलेजेसमध्ये. तुम्हाला कॉलेजच्या वेबसाइटवर लक्ष ठेवावे लागते.

याची पात्रता चेक करा (Eligibility Criteria)

* विद्यार्थी कोणत्याही शाखेतून (Arts, Commerce, Science) 12वी उत्तीर्ण असावा.
* किमान 50% ते 60% गुण असणे आवश्यक आहे (कॉलेज नुसार हे बदलू शकते).
* महत्त्वाची टीप: काही टॉप कॉलेजेसमध्ये इकॉनॉमिक्स ऑनर्ससाठी 12वीला गणित (Mathematics) विषय असणे अनिवार्य असते. त्यामुळे पात्रता नीट तपासा.

याचे कॉलेज निवडा ( Choose College )

तुम्हाला कोणत्या शहरात शिकायचे आहे (पुणे, मुंबई, कोल्हापूर इ.) आणि तिथल्या कोणत्या कॉलेजला NAAC चे ‘A’ ग्रेडिंग आहे, हे आधी ठरवा.

यासाठी अर्ज करा (Application)

जून-जुलै महिन्यात कॉलेजेसचे फॉर्म्स सुटतात. कॉलेजच्या अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन ऑनलाइन अर्ज भरावा लागतो.

याची प्रवेश परीक्षा (Entrance Exam)

आजकाल नामांकित कॉलेजेस (उदा. सिम्बायोसिस, झेवियर्स, किंवा CUET द्वारे होणारे प्रवेश) स्वतःची एंट्रन्स एक्झाम घेतात. यात जनरल नॉलेज, लॉजिकल रिझनिंग आणि बेसिक गणितावर प्रश्न असतात.

यात गुण मिळवा (Merit List)

एंट्रन्स एक्झामचे मार्क्स आणि 12वीचे मार्क्स (काही ठिकाणी फक्त 12वीचे मार्क्स) यानुसार मेरिट लिस्ट लागते.

याचे डॉक्युमेंट वेरिफिकेशन (Document Verification)

नंबर लागल्यावर तुम्हाला मूळ कागदपत्रे (LC, मार्कशीट, कास्ट सर्टिफिकेट, डोमिसाईल) घेऊन कॉलेजमध्ये जावे लागते आणि फी भरून प्रवेश निश्चित करावा लागतो.

“प्रवेश प्रक्रियेत सर्वात जास्त धावपळ कागदपत्रांमुळे होते. अनेकदा वेळेवर ‘नॉन-क्रिमी लेयर’ किंवा ‘कास्ट व्हॅलिडिटी’ मिळत नाही. त्यामुळे माझी तुम्हाला विनंती आहे की, ॲडमिशन सुरू होण्यापूर्वीच तुमचे सर्व दाखले काढून ठेवा. तसेच, तुमच्या कागदपत्रांच्या किमान ३-४ झेरॉक्स प्रति (Sets) आणि त्यांचे स्कॅन केलेले सॉफ्ट कॉपी (PDF) तुमच्या मोबाईल आणि ईमेलवर कायम सेव्ह करून ठेवा, जेणेकरून धावपळ होणार नाही.”

प्रवेश घेताना ह्या चुका टाळाव्या 

बऱ्याचदा हुशार विद्यार्थ्यांची सुद्धा दिशाभूल होते. प्रवेश घेताना खालील चुका टाळा:

* गणित विषयाकडे दुर्लक्ष: काही विद्यार्थी हा कोर्स निवडतात कारण त्यांना गणित आवडत नाही. ही सर्वात मोठी चूक आहे! इकॉनॉमिक्स ऑनर्समध्ये गणिताचा (Statistics & Maths) वापर खूप जास्त आहे.
* सब्जेक्ट कॉम्बिनेशन न पाहणे: ऑनर्स कोर्समध्ये मुख्य विषय इकॉनॉमिक्स असतो, पण त्यासोबतचे ‘मायनर’ (Minor) विषय (उदा. राज्यशास्त्र, सोशियोलॉजी किंवा सांख्यिकी) निवडताना काळजीपूर्वक निवडावे.
* फक्त कॉलेजचे नाव पाहणे: कॉलेज मोठे आहे म्हणून प्रवेश घेऊ नका, तिथला ‘फॅकल्टी’ (Faculty) आणि ‘प्लेसमेंट’ (Placement) रेकॉर्ड तपासा.
* डेडलाइन चुकवणे: अनेक विद्यार्थी मेरिट लिस्ट लागल्यावर वेळेत फी भरत नाहीत आणि त्यांचा प्रवेश रद्द होतो.

“मी अनेक विद्यार्थी पाहिले आहेत जे फक्त मित्राने घेतले म्हणून किंवा घरच्यांनी सांगितले म्हणून विषयाची निवड करतात. इकॉनॉमिक्स ऑनर्स निवडताना, त्यासोबत असणारे ‘सबसिडीअर’ (Subsidiary) विषय कोणते आहेत, हे नीट तपासा. उदाहरणार्थ, जर तुम्हाला स्पर्धा परीक्षा द्यायची असेल, तर इकॉनॉमिक्स सोबत राज्यशास्त्र किंवा इतिहास घेणे फायद्याचे ठरते, पण जर कॉर्पोरेटमध्ये जायचे असेल तर सांख्यिकी (Statistics) घेणे शहाणपणाचे ठरेल.”

या कोर्समध्ये प्रत्यक्षात काय शिकवले जाते ? (Syllabus & Core Subjects

विद्यार्थी मित्रांनो, हा कोर्स म्हणजे फक्त थेअरी नाही. यात तुम्हाला खालील महत्त्वाचे विषय शिकवले जातात:

* Microeconomics (सूक्ष्म अर्थशास्त्र): मागणी, पुरवठा, बाजाराचे प्रकार.
* Macroeconomics (समग्रलक्षी अर्थशास्त्र): राष्ट्रीय उत्पन्न, चलनवाढ, बेरोजगारी.
* Statistics for Economics: डेटा ॲनालिसिससाठी लागणारे सांख्यिकीशास्त्र.
* Mathematical Methods for Economics: अर्थशास्त्रात लागणारे गणित.
* Econometrics: हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. यात गणित, सांख्यिकी आणि अर्थशास्त्र यांचे मिश्रण असते.
* Indian Economy: भारताचा आर्थिक इतिहास आणि सध्याच्या समस्या.
* Development Economics: देशाचा विकास कसा होतो?
* Public Finance: टॅक्स, बजेट आणि सरकारी खर्च.

“बऱ्याचदा मुले सिलॅबसमध्ये ‘Maths’ शब्द बघून घाबरतात. पण घाबरू नका! यातील गणित हे १०वी-१२वी च्या सायन्ससारखे क्लिष्ट नसते. हे ‘लॉजिक’ वर आधारित असते. जर तुम्ही रोज फक्त अर्धा-एक तास गणिताचा सराव केला, तर हे विषय तुम्हाला थेअरीपेक्षा जास्त मार्क्स मिळवून देतात. उलट, हेच गणित तुम्हाला इतर आर्ट्सच्या विद्यार्थ्यांपेक्षा जास्त स्मार्ट बनवते, त्यामुळे याला चॅलेंज म्हणून स्वीकारा.”

याचे कॉलेजेस (Top Colleges in Maharashtra)

महाराष्ट्रात या कोर्ससाठी अनेक उत्तम कॉलेजेस आहेत. खालील टेबलमध्ये काही उदाहरणे आणि त्यांची अंदाजित फी दिली आहे:


फर्ग्युसन कॉलेज (स्वायत्त) | पुणे | ₹10,000 – ₹15,000 | पुण्याचे ‘ऑक्सफर्ड’, मेरिट खूप हाय लागते. |
सेंट झेवियर्स कॉलेज | मुंबई | ₹7,000 – ₹10,000 | प्रवेश परीक्षेवर आधारित प्रवेश असू शकतो. |
सिम्बायोसिस कॉलेज (Arts & Comm) | पुणे | ₹20,000 – ₹35,000 | इंग्लिश मीडियम आणि उत्तम क्राउड. |
रुईया कॉलेज | मुंबई | ₹6,000 – ₹8,000 | मुंबईतील नामांकित कॉलेज. |
बी.एम.सी.सी (BMCC) | पुणे | ₹15,000 – ₹20,000 | प्रामुख्याने कॉमर्ससाठी प्रसिद्ध असले तरी इकॉनॉमिक्स विभाग उत्तम आहे. |
मिठीबाई कॉलेज | मुंबई | ₹10,000 – ₹15,000 | प्लेसमेंट आणि इन्फ्रास्ट्रक्चरसाठी प्रसिद्ध. |
( टीप: फी मध्ये दरवर्षी बदल होऊ शकतो, कृपया कॉलेजच्या वेबसाइटवर खात्री करा. )

सर्व कॉलेजेस चे सरासरी शुल्क

जर आपण महाराष्ट्राचा विचार केला, तर सरकारी/अनुदानित कॉलेजेसमध्ये पूर्ण कोर्सची फी ₹20,000 ते ₹30,000 च्या घरात असते. खाजगी किंवा विनाअनुदानित कॉलेजेसमध्ये ही फी ₹1,00,000 पर्यंत सुद्धा जाऊ शकते.

“कॉलेज निवडताना फक्त इमारतीची चकचकाट बघू नका. ग्रामीण भागातून येणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी माझी खास टिप आहे – ज्या कॉलेजमध्ये सरकारी वसतिगृह (Hostel) आणि ‘कमवा आणि शिका’ (Earn and Learn) योजना आहे, अशा कॉलेजला प्राधान्य द्या. पुण्या-मुंबईत राहण्याचा खर्च खूप जास्त असतो, त्यामुळे जिथे आर्थिक मदत मिळेल आणि जिथे ग्रंथालय (Library) समृद्ध असेल, तेच कॉलेज तुमच्यासाठी बेस्ट आहे.”

कोर्सनंतर पुढे काय करता येते ? (Career Scope)

हा कोर्स पूर्ण केल्यावर तुमच्यासमोर अनेक दरवाजे उघडे होतात. ‘BA’ केले म्हणून घरी बसण्याची वेळ येत नाही, जर तुम्ही ‘स्किल्स’ आत्मसात केले असतील.

या कोर्सनंतर तुम्ही थेट नोकरी करू शकता किंवा उच्च शिक्षण घेऊ शकता. सरकारी क्षेत्रात अर्थशास्त्राच्या विद्यार्थ्यांना विशेष मागणी असते. तसेच खाजगी क्षेत्रात जिथे जिथे ‘डेटा’ आहे, तिथे तिथे इकॉनॉमिक्सच्या विद्यार्थ्यांची गरज असते. चला सविस्तर पाहूया.

यामधील सरकारी नोकऱ्या (Government Jobs)

* UPSC/MPSC: इकॉनॉमिक्स हा विषय स्पर्धा परीक्षेसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

* RBI Grade B Officer: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियामध्ये ऑफिसर होण्याची ही सुवर्णसंधी असते.

* IES (Indian Economic Service): ही क्लास-1 अधिकारी लेव्हलची पोस्ट आहे (यासाठी मास्टर्स आवश्यक असते).

* बँकिंग परीक्षा: IBPS PO, SBI PO या परीक्षांमध्ये इकॉनॉमिक्सचे ज्ञान खूप कामी येते.

यामधील खाजगी नोकऱ्या (Private Sector Jobs)

* Data Analyst (डेटा विश्लेषक): कंपन्यांचा डेटा अभ्यासणे.

* Market Research Analyst: मार्केटमध्ये कोणत्या वस्तूला मागणी आहे हे शोधणे.

* Financial Analyst: शेअर मार्केट आणि गुंतवणुकीचे विश्लेषण करणे.

* Economic Journalist: आर्थिक घडामोडींवर बातम्या किंवा लेख लिहिणे.

* Banking & Insurance: खाजगी बँकांमध्ये ऑपरेशन्स किंवा सेल्समध्ये संधी.

यामधून पुढे उच्च शिक्षण (Higher Education)

* M.A. in Economics: जर तुम्हाला प्राध्यापक व्हायचे असेल किंवा IES द्यायची असेल.

* MBA (Finance): इकॉनॉमिक्स बेस असल्यामुळे MBA करणे सोपे जाते.

* Law (LLB): कॉर्पोरेट लॉयर बनण्यासाठी.

* B.Ed: शालेय शिक्षक होण्यासाठी

यामधून पुढे स्वतःचा व्यवसाय (Business/Self Employment)

तुम्ही स्वतःची ‘फायनान्शियल कन्सल्टन्सी’ (Financial Consultancy) सुरू करू शकता, शेअर मार्केट ट्रेडिंग करू शकता किंवा आर्थिक विषयांवर ब्लॉगिंग/युट्यूब चॅनेल सुरू करू शकता.

Top Recruiting Areas

* बँका (Banks)
* स्टॉक मार्केट फर्म्स
* न्यूज एजन्सीज
* सरकारी मंत्रालये (निती आयोग इ.)
* मल्टिनॅशनल कंपन्या (MNCs)

“फक्त डिग्री घेऊन बाहेर पडलात, तर स्पर्धेत टिकणे अवघड जाईल. डिग्री चालू असतानाच ‘MS-CIT’, ‘Tally’, किंवा ‘Advance Excel’ सारखे छोटे कोर्स करून ठेवा. आजकाल कंपन्यांना डिग्रीसोबत तुम्हाला कम्प्युटरवर किती काम करता येते, यात जास्त रस असतो. जर तुम्ही इकॉनॉमिक्स सोबत इंग्रजी बोलण्याचे कौशल्य (Communication Skills) सुधारले, तर तुम्हाला नोकरी शोधायला जावे लागणार नाही, नोकरी तुमच्याकडे येईल.”

हा कोर्स का निवडला पाहिजे ?

याची मागणी (Demand)

आजचे जग ‘डेटा’वर चालते. जो व्यक्ती आर्थिक बदल समजू शकतो, त्याला जगात कुठेही मरण नाही. मंदी असो वा तेजी, इकॉनॉमिस्टची गरज नेहमीच असते.

यामध्ये मिळणारा पगार (Salary)

सुरुवातीला फ्रेशर म्हणून तुम्हाला ₹3 लाख ते ₹5 लाख वार्षिक पॅकेज मिळू शकते. जर तुम्ही चांगल्या कॉलेजमधून असाल आणि डेटा ॲनालिटिक्सचे स्किल्स असतील, तर हे पॅकेज ₹7-8 लाखांपर्यंत जाऊ शकते.

याचा व्हिडिओ पहा 

यामध्ये होणारे संशोधन (Research)

तुम्ही गरिबी, कृषी समस्या, किंवा आंतरराष्ट्रीय व्यापार यावर संशोधन करून धोरणात्मक बदल घडवून आणू शकता.

BA Hons History टॉप स्कोप आणि पगार संपूर्ण माहिती

हे निवडणे उत्तम कारण

हा एकमेव असा आर्ट्सचा कोर्स आहे जो तुम्हाला ‘कॉर्पोरेट जगतात’ मानाचे स्थान मिळवून देतो आणि पगाराच्या बाबतीत इंजिनिअर्सशी स्पर्धा करू शकतो.

“तुम्ही जेव्हा सांगता की ‘मी इकॉनॉमिक्सचा विद्यार्थी आहे’, तेव्हा समोरच्या व्यक्तीच्या मनात तुमच्याबद्दल एक वेगळा आदर निर्माण होतो. हा विषय तुम्हाला जगाकडे बघण्याचा एक प्रगल्भ दृष्टिकोन देतो. जर तुम्हाला समाजात घडणाऱ्या बदलांवर नुसती चर्चा करायची नसेल, तर त्यामागील खरी कारणे शोधायची असतील, तर हा कोर्स तुम्हाला एक जबाबदार नागरिक आणि हुशार व्यक्ती बनवतो.”

हा कोर्स कोणासाठी उपयुक्त आहे ? (Ideal Student Profile)

हा कोर्स त्या विद्यार्थ्यांसाठी बेस्ट आहे जे:

* ज्यांना गणिताची आणि आकडेवारीची भीती वाटत नाही.
* ज्यांना वर्तमानपत्र वाचायला आणि जगातील घडामोडी समजून घ्यायला आवडते.
* ज्यांचे ‘लॉजिक’ (Logic) चांगले आहे.
* ज्यांना भविष्यात फायनान्स, पॉलिसी मेकिंग किंवा ॲनालिटिक्समध्ये करिअर करायचे आहे.

“ज्या विद्यार्थ्यांना ‘का ?’ आणि ‘कसे?’ हे प्रश्न पडतात, त्यांच्यासाठी हा कोर्स आहे. जर तुम्हाला वर्तमानपत्र वाचताना बजेटची बातमी समजून घ्यायची इच्छा होत असेल, किंवा शेअर मार्केटचे आकडे बघून कुतूहल वाटत असेल, तर तुम्ही योग्य मार्गावर आहात. हा कोर्स अशाच जिज्ञासू विद्यार्थ्यांसाठी आहे, ज्यांना फक्त घोकंपट्टी करायची नाहीये, तर बुद्धीला चालना द्यायची आहे.”

हा कोर्स कोणी निवडू नये ? पालकांसाठी मार्गदर्शन

हा मुद्दा खूप महत्त्वाचा आहे. पालकांनी आणि विद्यार्थ्यांनी हे लक्षात ठेवावे की:

* जर विद्यार्थ्याला गणिताचा (Maths) प्रचंड कंटाळा असेल किंवा भीती वाटत असेल, तर हा कोर्स निवडू नये. यात भरपूर सांख्यिकी (Statistics) असते.
* ज्याला फक्त ‘सोपे’ काहीतरी करायचे आहे म्हणून ॲडमिशन घ्यायची आहे, त्यांनी हा कोर्स घेऊ नये. हा अभ्यासक्रम कष्टाळू विद्यार्थ्यांसाठी आहे.
* जर तुम्हाला नुसत्या कथा-कादंबऱ्यांमध्ये रस असेल आणि थेअरी आवडत असेल, तर ‘बी.ए. मराठी/इंग्रजी/इतिहास’ हा चांगला पर्याय असू शकतो, पण इकॉनॉमिक्स नाही.

पालकांना माझी एक कळकळीची विनंती

जर तुमच्या मुलाला गणिताची मनापासून भीती वाटत असेल, तर त्याला जबरदस्तीने या कोर्सला पाठवू नका. इकॉनॉमिक्स हा विषय अर्ध्यावर सोडण्याचे प्रमाण (Drop-out rate) यामुळेच जास्त आहे. मुलाचा कल ओळखा. त्याला साधे बी.ए. करू द्या आणि मग एमपीएससी करू द्या, पण फक्त प्रतिष्ठेसाठी त्याला कठीण विषयात अडकवू नका.”

शेवटी माझे मनोगत

विद्यार्थी मित्रांनो, लेखाचा शेवट करताना मला एकच गोष्ट मनापासून सांगावीशी वाटते. कोणतीही शाखा (Stream) श्रेष्ठ किंवा कनिष्ठ नसते, तुम्ही त्यात किती कष्ट घेता यावर तुमचे भविष्य ठरते. B.A. Economics हा एक असा मार्ग आहे जो तुम्हाला एकाच वेळी सरकारी अधिकारी, बँकर किंवा बिझनेस ॲनालिस्ट बनवू शकतो. सुरुवातीला हा विषय थोडा रुक्ष किंवा कठीण वाटू शकतो, पण जसजसे तुम्ही यात रमायला लागाल, तसतसे तुम्हाला याची गोडी लागेल.

आजच्या डिजिटल युगात फक्त पुस्तकी किडा होऊ नका. कॉलेजमध्ये असतानाच जगातील आर्थिक घडामोडींवर लक्ष ठेवा, युट्यूब आणि इंटरनेटचा वापर अभ्यासासाठी करा. तुमचे ध्येय निश्चित ठेवा आणि प्रामाणिकपणे कष्ट करा. यश नक्कीच तुमचे असेल! काहीही अडचण आली तर आम्ही आहोतच, कमेंट करून नक्की सांगा.”