बारावी विज्ञान शाखेनंतर वैद्यकीय क्षेत्रात जायचे आहे, पण ‘नीट’ (NEET) सारख्या कठीण परीक्षेत कमी गुण मिळालेत किंवा एमबीबीएस-बीडीएसची फी परवडणारी नाही, अशा विद्यार्थ्यांनी या कोर्सचा विचार करायला हरकत नाही. जर तुम्हाला हाताने बारीक काम करण्याची आवड असेल, पेंटिंग, स्केचिंग किंवा मॉडेल मेकिंगमध्ये रस असेल, तर हा कोर्स तुमच्यासाठी उत्तम ठरू शकतो. केवळ ‘डॉक्टर’ ही पदवी नावामागे लावण्यासाठी हा कोर्स करू नका, कारण हे काम तांत्रिक कौशल्याचे जास्त आहे.

Diploma In Dental mechanics हा कोर्स कोणी निवडावा ?

डेंटल मेकॅनिक मध्ये डिप्लोमा हा दांत चिकित्सा क्षेत्रातील दोन वर्षांचा कौशल्य आधारित कार्यक्रम आहे तो १ ० +२  पूर्ण केल्यानंतर हे करता येतो.
या अभ्यासक्रमात प्रवेश सामान्यता गुणवत्तेवर आधारित असतो विद्यार्थ्यांचे मूल्यांकन त्यांचे बारावीनंतरच्या गुणांचे आधारे केले जाते त्यानंतर समुपदेशन केले जाते भौतिकशास्त्र सायन्स शास्त्र आणि गणित विषयांचा बारावी पूर्ण केलेला उमेदवार अर्ज करू शकतात त्यामध्ये बारावी मध्ये त्यांना 55% पेक्षा जास्त गुण प्राप्त असलेले पाहिजे.
या अभ्यासक्रमाची सरासरी शुल्क दरवर्षी सुमारे साधारणता एक लाख रुपये आहे.
अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर पदवीधरांना दंत रुग्णालय, दंतचिकित्सालय, दंत महाविद्यालयांमध्ये दंत तंत्रज्ञ किंवा दंत यांत्रिकी म्हणून नोकरी मिळू शकते आणि ते स्वतःचे दंत प्रवेश शाळा सुरू करू शकतात त्यांना मिळणारा सरासरी पगार दरवर्षी अंदाजे चार ते पाच लाख रुपये असण्याची अपेक्षा असते.

Diploma In Dental mechanics पात्रता कोणती ?

• डिप्लोमा इन सेंटर मेकॅनिक कोर्समध्ये प्रवेश सहसा गुणवत्तेवर आधारित असतो बहुतेक दंत महाविद्यालय बारावी परीक्षेचे उमेदवारांच्या कामगिरीच्या आधारे प्रवेश देतात प्रवेश परीक्षेद्वारे प्रवेश देणाऱ्या संस्था खूप कमी आहेत.
• या अभ्यासक्रमात प्रवेश सामान्यता गुणवत्तेवर आधारित असतो विद्यार्थ्यांचे मूल्यांकन त्यांचे बारावीनंतरच्या गुणांचे आधारे केले जाते त्यानंतर समुपदेशन केले जाते भौतिकशास्त्र सायन्स शास्त्र आणि गणित विषयांचा बारावी पूर्ण केलेला उमेदवार अर्ज करू शकतात त्यामध्ये बारावी मध्ये त्यांना 55% पेक्षा जास्त गुण प्राप्त असलेले पाहिजे.

याचे मुख्य उद्देश काय ?

या कोर्सचा मुख्य उद्देश म्हणजे दंतवैद्याला (Dentist) लागणारे विविध प्रकारचे कृत्रिम दात, कवळी आणि जबड्याचे साचे तयार करणारे तज्ज्ञ घडवणे. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, डॉक्टर रुग्णाच्या तोंडाचे माप घेतात, पण ते प्रत्यक्षात तयार करण्याचे काम ‘डेंटल मेकॅनिक’ करतो. हे काम पडद्यामागचे असले तरी ते अत्यंत जबाबदारीचे असते.

प्रवेश 

1. संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटला भेट देऊन आणि ऑनलाईन अर्ज भरून अर्ज शुल्क भरून स्वतः नोंदणी करायला लागेल.
2. त्यानंतर बारावी परीक्षेत मिळालेल्या गुणांच्या आधारे उमेदवारांची निवड केली जाईल.
3. निवडलेल्या उमेदवारांना वैयक्तिक मुलाखतीसाठी किंवा समुपदेशन सदरासाठी बोलवले जाईल त्यानंतर समिती अंतिम निवड करेल.

Diploma In Dental Hygienist बद्दल माहिती

दोन वर्ष

याचे विषय

डेंटल मेकॅनिक्स डिप्लोमा मध्ये वापरले जाणारे अभ्यासक्रमाची माहिती खालील प्रमाणे: 

वर्ष एक	वर्ष दोन
Applied फिजिक्स अँड मेकॅनिक्स Applied ओरल ॲनाटोमी Applied केमिस्ट्री डेंटल मटेरियल डेंटल मेटॉलर्जी डेंटल मेकॅनिक्स	डेंटल मटेरियल्स अँड मेटॉलर्जी डेंटल मेकॅनिक्स फायनल मेडिकल रेकॉर्ड मॅनेजमेंट क्लीनिकल रेकॉर्ड मॅनेजमेंट अँड बेसिक नॉलेज ऑफ कॉम्प्युटर्स

याचे कॉलेजेस

डॉक्टर डी वाय पाटील डेंटल कॉलेज अँड हॉस्पिटल पिंपरी पुणे नांदेड रुरल डेंटल कॉलेज अँड रिसर्च सेंटर नांदेड एस एम बी टी डेंटल कॉलेज अँड हॉस्पिटल अँड पोस्ट ग्रॅज्युएट रिसर्च सेंटर संगमनेर एम ए रंगूनवाला कॉलेज ऑफ डेंटल सायन्स अँड रिसर्च सेंटर पुणे

Diploma In Dental mechanics यामध्ये करिअर आणि संधी

डेंटल मेकॅनिक चा अभ्यासक्रम पूर्ण केल्यानंतर उमेदवार नोकरी करण्यास पात्र असतात किंवा ते उच्च शिक्षण घेण्याचा पर्याय निवडू शकतात.:

1. डिप्लोमा पदवीधरांना खालील क्षेत्रामध्ये नोकरी मिळू शकतात.
2. दंत महाविद्यालयांमध्ये नोकरी मिळू शकतात.
3. सरकारी रुग्णायत दंत यांत्रिकी  म्हणून काम करू शकतात.
4. ते दात काढता येणे जोगे उपकरणे आणि कृत्रिम अवयव तयार करण्यासाठी स्वतःची खाजगी दंत प्रयोगशाळा सुरू करू शकतात.
5. क्लिनिक आणि ओपीडी ज्या दातांसाठीच्या सेवा देतात त्यामध्ये ते काम करू शकतात.
6. त्यांना परदेशात नोकरी मिळू शकतात.

सरासरी वार्षिक पगार हा सहा लाख रुपये ते आठ लाख रुपये मिळू शकतो.

ते वेगवेगळ्या पद पोस्ट संस्था आणि कामाचे स्वरूप यावर अवलंबून असतं.

हा कोर्स कोणासाठी योग्य आहे व कोणासाठी नाही? (माझे मत आणि अनुभव)

हा कोर्स सर्वांसाठी योग्य नाही कारण… यात खूप संयम लागतो. जर तुम्हाला तासनतास एका जागी बसून एकाग्रतेने बारीक काम करायला कंटाळा येत असेल, तर तुम्ही इथे यशस्वी होऊ शकणार नाही. ज्यांना प्रॅक्टिकल कामापेक्षा फक्त ‘थिअरी’ वाचायला आवडते, त्यांनी या वाटेला न गेलेलेच बरे.

ग्रामीण भागातील मुलांचा एक मोठा गैरसमज असतो की, हा कोर्स केला की लगेच क्लिनिक टाकून डॉक्टर म्हणून प्रॅक्टिस करता येईल. हे पूर्णतः चुकीचे आहे. तुम्ही लॅब चालवू शकता, पण रुग्ण तपासू शकत नाही. हे स्पष्ट असणे गरजेचे आहे.

बाकीचे काय म्हणतात ?

क्षेत्रातील अनुभवी लोकांचे म्हणणे आहे की, सध्या शहरांमध्ये ‘कॉस्मेटिक डेंटिस्ट्री’ वाढत असल्याने या कामाला मागणी आहे. पण, ग्रामीण भागात आजही लोक कवळी किंवा महागड्या उपचारांकडे दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे, कामाची व्याप्ती तुम्ही कुठे राहता यावर अवलंबून आहे.

Diploma In Dental mechanics Info In Marathi हा कोर्स केल्यानंतर पुढील संधी

डिप्लोमा प्रोग्रॅम नंतर पदवीधरांना दंत यांत्रिकी म्हणून नोकरी करण्यास पात्रता पात्र असतात परंतु उच्च शिक्षण घेऊन ते अधिक ज्ञान आणि कौशल्य मिरवू शकतात त्यासाठी काही उच्च शिक्षणासाठीचेही कोर्स उपलब्ध असतात ते आपण खालील प्रमाणे देत आहेत.

बॅचलर ऑफ डेंटल सर्जरी BDS:
हा पाच वर्षांचा पदवी पूर्व कार्यक्रमाचे विद्यार्थ्यांना दंतविज्ञान आणि शस्त्रक्रियांचे शिक्षण आणि ओळख करून देण्यावर लक्ष केंद्रित करतो या अभ्यासक्रमात प्रवेश मिळवण्यासाठी उमेदवारांना प्रवेश परीक्षा नीट किंवा सीईटी उत्तीर्ण करावी लागते.
आणि बीडीएस साठीच्या प्रवेश साठी मेरिट नुसार आपला नंबर लागण्याची शक्यता असते.
बॅचलर ऑफ डेंटल मेकॅनिक्स:

बॅचलर ऑफ डेंटल मेकॅनिक्स हा तीन वर्षांचा परिपूर्ण अभ्यास क्रम आहे विद्यार्थ्यांना इंटरव्यू उपकरणांचे नियोजन डिझाईनिंग आणि निर्मितीमध्ये प्रशिक्षण करतो.
अभ्यास करून खूप सखोल आहे आणि त्यामध्ये विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष काम करण्याचा अनुभव मिळतो.
आणि विद्यार्थी या रुग्णांसाठी तोंड किंवा दात समस्या असतील त्यांना सेवा प्रदान करण्यासाठी खरोखरच्या अनुभवाचे प्रदान करतो.

या कोर्समध्ये समजून काय घ्यावे ?

बऱ्याचदा विद्यार्थ्यांना वाटते की हा फक्त दातांचा कोर्स आहे. पण यामध्ये तुम्हाला विज्ञानासोबतच कलेचाही (Art) विचार करावा लागतो. दातांचा आकार, रंग आणि नैसर्गिकपणा कसा टिकवता येईल, हे समजून घेणे महत्त्वाचे असते.

हा कोर्स आपण का निवडावा याबाबतची माहिती आपण बघणार आहोत तर दंतचिकित्सा क्षेत्र उपयुक्त असणारे महत्त्वाचे कौशल्य आहे लग्नासाठी वैयक्तिक दात किंवा मॅक्सिलो facial (मॅक्सिल्लोफॅसिअल) कृत्रिम दात बनवणे हे दंत साहित्य विज्ञनाची सकल समज असलेली कला आहे सर्व आपल्याला या कोर्समध्ये शिकायला मिळते.
दंत रुग्णालय दंतचिकित्सालय दंत महाविद्यालय त्यांनी मध्ये काम करण्याची संधी उपलब्ध होते.
कमी कालावधीमध्ये दंतक्षेत्रामध्ये आपण भरपूर प्रगती करू शकतो त्यामुळे कोर्स आपण निवडायला हवा आणि करायला हवा.

डेंटल मेकॅनिक्सचे कॉलेज हे एखाद्या वर्कशॉपसारखे असते. तिथे तुम्हाला मेण (Wax), प्लास्टर ऑफ पॅरिस आणि विविध धातूंशी खेळावे लागते. सुरुवातीला हाताला फोड येणे किंवा काम बिघडणे सामान्य आहे, पण सरावाने त्यात सफाई येते.

कोणत्या गोष्टींवर जास्त भर दिला जातो ?

या कोर्समध्ये ८०% महत्त्व तुमच्या प्रॅक्टिकल कौशल्याला दिले जाते. तुमच्या हातामध्ये किती सफाई आहे, यावरच तुमचे भविष्य अवलंबून असते. दात बनवताना एखादा मिलीमीटरचा फरक सुद्धा रुग्णाला त्रासदायक ठरू शकतो, त्यामुळे अचूकता (Precision) सर्वात महत्त्वाची आहे.

कॉलेजच्या पहिल्या दिवशीपासून काय करावे ?

पहिल्या दिवसापासूनच लॅबमध्ये जास्त वेळ घालवा. तुमचे सीनिअर्स कसे काम करतात, हे बारकाईने पहा. पुस्तकी ज्ञानापेक्षा हाताने प्रत्यक्ष काम करण्यावर भर द्या. “अनेक विद्यार्थी इथे चूक करतात” की ते फक्त परीक्षेपुरते प्रॅक्टिकल करतात आणि नंतर नोकरी शोधताना त्यांना काहीच येत नसते.

प्रवेश घेताना कोणती काळजी घ्यावी ?

महाराष्ट्रात प्रवेश घेताना ते कॉलेज ‘डेंटल कौन्सिल ऑफ इंडिया’ (DCI) कडून मान्यताप्राप्त आहे का, याची खात्री करा. अनेक छोटी सेंटर्स सर्टिफिकेट कोर्सेस चालवतात, ज्यांना सरकारी नोकरीत किंमत नसते. कॉलेजमध्ये सुसज्ज लॅब आहे की नाही, हे प्रत्यक्ष जाऊन पहा.

जिथे प्रवेश परीक्षा आहे तिथे काय करावे ?

काही सरकारी कॉलेजेसमध्ये प्रवेशासाठी साधी प्रवेश परीक्षा किंवा गुणांची मेरिट लिस्ट असते. अशा वेळी विज्ञानातील मूलभूत संकल्पना आणि सामान्य ज्ञान चांगले ठेवा. प्रवेश प्रक्रियेत (Admission Process) गोंधळून न जाता वेळेत कागदपत्रे जमा करा.

या अभ्यासक्रमातून काय शिकण्यास मिळते?

• कृत्रिम कवळी (Dentures) बनवणे.

• दातांचे क्राउन आणि ब्रिज तयार करणे.

• ऑर्थोडोंटिक अप्लायन्सेस (तारांचे उपचार) तयार करणे.

• दात बनवण्यासाठी वापरले जाणारे विविध धातू आणि सिरॅमिक्सचे ज्ञान.

यामध्ये महत्त्व कशास दिले जाते ?

येथे तुमच्या पदवीपेक्षा तुमच्या कामाच्या फिनिशिंगला जास्त महत्त्व दिले जाते. तुम्ही किती वेगात आणि किती दर्जेदार दात बनवून देता, यावर तुमचे मार्केटमधील नाव ठरते.

कॉलेज रोज करावे लागते का ?

हो, हे ‘करस्पॉन्डन्स’ (घरबसल्या) करण्यासारखा कोर्स नाही. जर तुम्ही रोज लॅबमध्ये जाऊन सराव केला नाही, तर तुम्हाला कामातील बारकावे कधीच समजणार नाहीत.

सरकारी आणि खाजगी नोकरी कोणत्या ?

• सरकारी दंत रुग्णालये (Government Dental Colleges).

• खाजगी डेंटल लॅबोरेटरीज.

• मोठ्या डेंटल क्लिनिक्समध्ये इन-हाऊस मेकॅनिक.

• डेंटल मटेरिअल मॅन्युफॅक्चरिंग कंपन्या.

सुरुवातीला पगार खूप कमी असू शकतो (१० ते १५ हजार रुपये). पण जसा तुमचा अनुभव वाढतो आणि तुमच्या कामाची क्वालिटी सुधारते, तसा पगार २५-३० हजारांच्या पुढे जाऊ शकतो. स्वतःची लॅब असल्यास उत्पन्न लाखातही जाऊ शकते.

डिप्लोमा झाल्यास नोकरी लागेल ?

“१००% जॉब गॅरंटी” असा कोणताही दावा मी करणार नाही. नोकरी मिळणे हे तुमच्या कौशल्याचा भाग आहे. जर तुमचे काम चांगले असेल, तर डॉक्टर स्वतः तुम्हाला शोधत येतील. नुसता डिप्लोमा घेऊन बसलात तर नोकरी मिळणे कठीण आहे.

नवीन तंत्रज्ञान, जसे की ‘कॅड-कॅम’ (CAD-CAM) आणि डिजिटल डेंटिस्ट्री शिकून घ्या. जे मेकॅनिक स्वतःला अपडेट ठेवतात, त्यांचा पगार आणि मागणी दोन्ही जास्त असते. तुम्ही प्रगत कोर्सेस करून ‘सिरॅमिस्ट’ बनू शकता किंवा डेंटल इंप्लांट्समध्ये स्पेशलायझेशन करू शकता. उच्च शिक्षणासाठी परदेशातही संधी उपलब्ध आहेत.

थोड्या भांडवलात तुम्ही तुमची स्वतःची डेंटल लॅब सुरू करू शकता. सुरुवातीला काही डेंटिस्टशी संपर्क जोडून तुम्ही तुमचे काम दाखवून ऑर्डर्स मिळवू शकता.

बाकीचे करताय म्हणून तुम्ही करावा का ?

नाही! कोणाचे तरी पाहून किंवा मित्राने प्रवेश घेतला म्हणून या क्षेत्राकडे वळू नका. जर तुम्हाला आरोग्याशी संबंधित तांत्रिक कामाची मनापासून ओढ असेल तरच या. ही एक प्रकारची ‘हस्तकला’ आहे, हे कायम लक्षात ठेवा.

पालकांसाठी सूचना काय ?

पालकांनी आपल्या मुलावर डॉक्टर बनण्यासाठी दबाव टाकू नये. हा कोर्स सन्माननीय आहे, पण यात मुलाचा कल असणे महत्त्वाचे आहे. सुरुवातीच्या काळात पगार कमी असू शकतो, हे वास्तव स्वीकारा आणि मुलाला पाठिंबा द्या. कमी फीच्या नादात अमान्य संस्थांमध्ये प्रवेश घेऊ नका. तसेच, कोर्स पूर्ण झाल्यावर लगेच स्वतःची लॅब टाकण्याची घाई करू नका; किमान २ वर्ष कुठेतरी नोकरी करून अनुभव घ्या.