Studyflowcourses

Craftsmanship Course In Food Production : १०वी नंतर क्राफ्ट्समनशिप कोर्स इन फूड प्रोडक्शन योग्य आहे का?

अनेकदा १०वी झाली की मुलांसमोर सायन्स, कॉमर्स किंवा आर्ट्स असेच पर्याय ठेवले जातात. पण ज्या मुलाला अभ्यासापेक्षा ‘काहीतरी करून दाखवण्यात’ जास्त रस आहे, त्याच्यासाठी हा दीड वर्षाचा क्राफ्ट्समनशिप कोर्स एक उत्तम सुवर्णमध्य ठरू शकतो. महाराष्ट्रात आपण पाहतो की, हॉटेलिंग व्यवसाय कधीच मंदीत जात नाही. जर तुम्हाला वाटत असेल की शिक्षणासाठी ४-५ वर्षे देण्याऐवजी लवकर कामाला लागावे आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, तर हा कोर्स नक्कीच विचारात घेण्यासारखा आहे. मात्र, हा निर्णय घेण्यापूर्वी तुम्हाला स्वयंपाकघरातील उष्णता आणि तासनतास उभं राहण्याची तयारी आहे का, हे स्वतःला विचारणे गरजेचे आहे.

हा कोर्स करण्यापूर्वी हे वाचा

हा कोर्स म्हणजे फक्त ‘स्वयंपाक शिकणे’ नाही, तर तो व्यावसायिक दृष्टिकोनातून अन्न उत्पादन (Food Production) शिकणे आहे. अनेकांना वाटतं की घरी आपण जसा स्वयंपाक करतो तसंच तिथे असेल, पण व्यावसायिक किचनमध्ये शिस्त, स्वच्छता आणि वेग (Speed) याला प्रचंड महत्त्व असते. तुम्ही जर खूप नाजूक असाल किंवा तुम्हाला शारीरिक कष्टाचा कंटाळा येत असेल, तर इथे तुमचा निभाव लागणे कठीण आहे. हा कोर्स करण्यापूर्वी हे लक्षात घ्या की, हे क्षेत्र बाहेरून जितके ‘ग्लॅमरस’ दिसते, आतून तितकेच कष्टाचे आहे.

अन्न उत्पादनातील अभ्यासक्रम हा अन्न उत्पादन करण्याचा बिझनेस मधील एक दीड वर्षाचा प्रमाणपत्र कोर्स आहे.
ज्यामध्ये विद्यार्थी स्वयंपाक घरात आवश्यक असलेल्या मूलभूत कौशल्यांसह पूर्ण सुसज्ज होतात आणि संपूर्ण काही शिकून घेतात त्यानंतर विद्यार्थ्यांना टेक्निकल इम्पोर्ट आणि व्यावहारिक नॉलेज दिले जाते.

या अन्न उत्पादनातील अभ्यासक्रमाच्या अभ्यासक्रमामध्ये स्वयंपाक असेल किंवा लार्डावर असेल बेकरी असेल त्यामध्ये त्यांचा संपूर्ण खर्च जो असेल त्यानंतर स्वयंपाक घराची आणि संपूर्ण उपकरणांची देखभाल आणि स्वच्छता या संपूर्ण गोष्टींचा समावेश आहे.
याच्या अभ्यासक्रमांमध्ये विविध प्रकारच्या सर्विसेस त्यानंतर मेन्यूचे ज्ञान आणि घटक लागणारे कच्चे मटेरियल आणि त्याची तयारी त्यासोबतच त्याची संपूर्ण सजावट याचेही प्रशिक्षण दिले जाते.

हा कोर्स किती कठीण आहे?

तांत्रिकदृष्ट्या हा कोर्स खूप कठीण नाही, पण शारीरिक श्रमाच्या बाबतीत तो कोणत्याही इंजिनिअरिंगपेक्षा कमी नाही. तुम्हाला मोठ्या प्रमाणात भाज्या कापणे, जड भांडी हाताळणे आणि सतत गरम वातावरणात काम करावे लागते. इथे पुस्तकी ज्ञानापेक्षा तुमच्या हातातील चव आणि काम करण्याची पद्धत जास्त महत्त्वाची ठरते. मध्यमवर्गीय घरातील मुलांना हे काम जड जात नाही, पण ज्यांना फक्त खुर्चीवर बसून काम करायचे आहे, त्यांच्यासाठी हा प्रवास कठीण असू शकतो.

अन्नउत्पादन या क्षेत्रामध्ये या अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश घेऊ इच्छिणाऱ्या उमेदवारांना संबंधित संस्थेच्या पात्रता निकषांमध्ये पात्रता मिळवायला लागेल त्यानंतर अन्न उत्पादनातील अभ्यासक्रमात विद्यार्थ्यांना प्रवेश देण्यासाठी बहुतेक संस्थांमध्ये काही पात्रता निकेश दिलेले असतात ते आपण खाली त्या संबंधात चर्चा करूया.

कमी मार्क्स असलेल्या विद्यार्थ्यांनी हा कोर्स करावा का?

हो, नक्कीच! १०वी ला कमी मार्क्स मिळाले म्हणजे आयुष्य संपले असे नाही. ज्यांना पाठांतर किंवा गणित जमत नाही, त्यांच्याकडे अनेकदा चांगली सर्जनशीलता (Creativity) असते. या क्षेत्रात तुमचे १०वीचे मार्क्स कोणीही विचारत नाही, विचारले जाते ते तुमचे कौशल्य. अनेक विद्यार्थी इथे चूक करतात… त्यांना वाटतं की कमी मार्क्स आहेत म्हणून हा कोर्स निवडायचा. पण लक्षात ठेवा, हे क्षेत्र आवडीचे असेल तरच करा, निव्वळ ‘पर्याय नाही’ म्हणून याकडे वळू नका.

विद्यार्थ्यांनी मान्यताप्राप्त युनिव्हर्सिटी किंवा बोर्ड किंवा मंडळामधून हायस्कूल दहावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे
शाळेच्या अंतिम परीक्षेत इंग्रजी हा विषय हा विषय असणे गरजेचे आहे.
 येथे मी आपणाला या अभ्यासक्रमामध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी काही टिप्स किंवा काही महत्त्वाचे मुद्दे लक्षात आणून देऊ इच्छितो.

• उमेदवारांना आपण ज्या संस्थेमध्ये प्रवेश घेणे इच्छितो त्याचा परिसर त्याची फी प्लेसमेंट आणि पसंती या आधारावर स्वतःसाठी सर्वोत्तम
• कॉलेजेस निवडावे त्यामध्ये आम्ही तुमचे मदत करू आम्ही काही टॉप कॉलेजची लिस्ट आणि नावे देत आहोत त्यानुसार आपण ते कॉलेजेस सर्च करून त्याबद्दल अधिक माहिती घेऊ शकता.
• उमेदवारांना इंग्रजी भाषेवर प्रभुत्व असणे गरजेचे आहे पुढे जाऊन आपल्याला परदेशांमध्ये ही संधी मिळू शकतात तेथे इंग्रजी हे भाषेचे माध्यम आहे.
• आपली मुलाखत लोकल लैंग्वेज मध्ये किंवा इंग्लिश मध्ये होऊ शकते त्यानुसार इंग्रजी भाषा येत असणे गरजेचे आहे.
• आपण निवडलेल्या महाविद्यालयामध्ये प्रवेश अर्ज भरण्यापूर्वी त्या संस्थेच्या  माजी विद्यार्थ्यांची स्थिती त्यांचे अभिप्राय आणि महाविद्यालयाबद्दलचे मत यांचा अभ्यास करा त्यामधून आपल्याला खूप महत्त्वाची माहिती मिळू शकते.
• अभ्यासक्रम सतत बदलत राहतो त्यानुसार आपण अभ्यासक्रम अध्याय ठेवणे गरजेचे आहे तुमच्या कमकुवत गोष्टींवर जास्त लक्ष देऊन त्यांचा अभ्यास जास्त करावा.
• मुलाखतीसाठी चांगले संवाद आणि सादरीकरण कौशल्य हस्तगत करा विकसित करा आणि मुलाखत चांगल्या पद्धतीने द्या.

याची सविस्तर माहिती पहा YouTube वर 

वेगवेगळ्या कॉलेजमधील फरक?

महाराष्ट्रात सरकारी (IHM) आणि खाजगी अशा दोन्ही प्रकारच्या संस्था आहेत. सरकारी कॉलेजमध्ये फी कमी असते आणि शिस्त कडक असते. Admission Process मध्ये सहसा १०वीच्या गुणांवर आधारित गुणवत्ता यादी लागते. खाजगी कॉलेजमध्ये सोयी-सुविधा जास्त असू शकतात, पण तिथे प्रवेश घेण्यापूर्वी त्या कॉलेजचे किचन किती अद्ययावत आहे आणि तिथे प्लेसमेंट होते का, याची खात्री करा. केवळ चकाचक बिल्डिंग बघून फसू नका.

Craft man ship in food प्रोडक्शन या अभ्यासक्रमामध्ये प्रवेश हा पात्रता परीक्षेतील विद्यार्थ्यांच्या एकत्रित गुणवत्तेवर आणि अन्न उत्पादन अभ्यासक्रमातील संस्थेतील निवड समितीच्या नेतृत्वाखालील वैयक्तिक मुलाखतीवर आधारित असतो.
मुलाखती दरम्यान उमेदवाराचे मूल्यांकन त्याच्या संवाद कौशल्याच्या आणि त्यांच्याकडे असलेल्या माहितीच्या आधारावर केले जाईल विशेषतः त्याला सामान्य ज्ञान इंग्रजी भाषा वैयक्तिक सौंदर्य संपूर्ण व्यक्तिमत्व आणि आदर आदित्य व्यवसायासाठी विद्यार्थ्यांची योग्यता यासदर्भात मूल्यांकन केले जाईल.

विद्यार्थ्यांना सर्वप्रथम आपल्या आवडते कॉलेज किंवा महाविद्यालय निवडायला लागेल त्यानंतर त्या महाविद्यालयाच्या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्यावी लागेल आणि अर्जाचा फॉर्म डाऊनलोड करायला लागेल.
त्या फॉर्ममध्ये पूर्ण नाव व पालकांचे नाव सर्वोच्च पात्रतेचे तपशील याची संपूर्ण माहिती भरायला लागेल.
उमेदवारांनी त्यांच्या जन्मतारखेचा दाखला 5 00 रुपयांचा सर्वोच्च गुणपत्रिका आणि यांचा एक झेरॉक्स जोडून संबंधित संस्थेला पोस्टाने पाठवा किंवा आठद्वारे भरून पाठवा.

 कालावधी

अनुप उत्पन्नातील अभ्यासक्रम हा साधारणता दीड वर्ष इतक्या कालावधीचा कोर्स असतो परीक्षेचे प्रकार हा जनरली सेमिस्टर आणि वार्षिक या पद्धतीने असतो.
या अभ्यासक्रमांची फीस ही पन्नास हजार ते पाच लाख रुपये या दरम्यान असू शकते ते प्रत्येक संस्थेनुसार बदलत राहते.

अभ्यासक्रमाचा वास्तव अनुभव

हा दीड वर्षाचा कोर्स असतो, ज्यामध्ये एक वर्ष कॉलेजमध्ये शिकवले जाते आणि ६ महिने हॉटेलमध्ये प्रत्यक्ष ट्रेनिंग (Industrial Training) असते. कॉलेजमध्ये तुम्हाला भारतीय, चायनीज आणि कॉन्टिनेंटल अशा विविध खाद्यसंस्कृतींची ओळख करून दिली जाते. पण खऱ्या अर्थाने तुम्ही तेव्हाच शिकता जेव्हा तुम्ही हॉटेलच्या किचनमध्ये ६ महिने घाम गाळता.

यामध्ये दोन भाग पडतात त्यानुसार: 

स्वयंपाकाचा परिचय

आणि अन्नाची रचना

केटरिंग उद्योगाचा संपूर्ण आढावा घेणे किंवा संपूर्ण माहिती घेणे स्वयंपाक घराची उत्कृष्टपणे रचना किचनचे उद्दिष्ट कच्चामालाची साठवणूक आणि वर्गीकरण साहित्य बनवणे जेवण  बनवण्याच्या पद्धती मिक्सिंग करणे वजन करणे आणि मोजमाप करणे स्वयंपाकाच्या काही महत्वाचे डेफिनेशन्स स्वयंपाकातील पारंपारिक आणि अपारंपारिक पद्धती

बेकरी पदार्थ बनवण्यासाठी ईस्ट आणि ईस्ट चे प्रकार व त्यामधील सर्व महत्त्वाची माहिती पोल्ट्रीमध्ये:  पक्षाचे वय असेल क्वालिटी असेल किंवा मार्केट असेल बनवणे त्यानंतर ड्रेसिंग करणे अर्थात पक्षाचे पंख वगैरे काढून मांस आणि इतर टाकाऊ गोष्टी अलग करणे, महत्त्वाचे कट्स पाडणे जसे की लेग पीस थाय ब्रेस्ट पीस अंडी : अंड्यांचा स्ट्रक्चर त्यांची निवड आणि गुणवत्ता त्यानंतर वेगवेगळ्या प्रकारे  शिजवणे. कडधान्य शिजवण्याच्या पद्धती जेवणाचे reheating करणे मांसाची योग्य साठवणूक माशांच्या वेगवेगळ्या प्रकारांची प्रजातींची ओळख आणि निवड करणे, महत्त्वाचे कट्स पाडणे, बीफ आणि पोरगा आणि भाज्यांची उपलब्धता

Craftsmanship Course In Food Production Info In Marathi याचे कॉलेजेस

इन्स्टिट्यूट ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट केटरिंग टेक्नॉलॉजी अँड अप्लाइड न्यूट्रिशन मुंबई ( IHMCTAN) महाराष्ट्र स्टेट इन्स्टिट्यूट ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी (MSIHCMCT) पुणे मुंबई कॉलेज ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी अथर्व कॉलेज ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट अँड केटरिंग टेक्नॉलॉजी एम्ब्रोस इन्स्टिट्यूट ऑफ हॉटेल मॅनेजमेंट आयआयसीएम इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ कूलरी आर्ट्स अँड करिअर मॅनेजमेंट पुणे

क्राफ्ट्समनशिप कोर्सनंतर नोकरी मिळते का?

नोकरीची संधी नक्कीच आहे, पण ती तुमच्या अपेक्षेवर अवलंबून आहे. हा कोर्स केल्यावर तुम्ही लगेच ‘एक्झिक्युटिव्ह शेफ’ बनत नाही. तुम्हाला ‘कमी (Commis)’ या पदावरून सुरुवात करावी लागते. महाराष्ट्रातील पुणे, मुंबई यांसारख्या शहरांत आणि कोकणातील पर्यटन स्थळांवर या तरुणांना मोठी मागणी आहे. पण पगार सुरुवातीला मध्यम असतो, हे वास्तव स्वीकारावे लागेल.

अन्न उत्पादनातील हस्तकला अभ्यासक्रम पदवीधरांना फायदेशीर नोकरीच्या संधीचा साठा उपलब्ध करून देतात
हॉटेल उद्योगांमध्ये खूप वेगवेगळे विभाग असल्यामुळे बाजारात विविध रोजगार क्षेत्र आणि नोकरीच्या जागा आहेत.

Freshers साठी पगार किती असतो?

सुरुवातीला पगार ₹१०,००० ते ₹१५,००० दरम्यान असू शकतो. काही मोठी हॉटेल्स राहण्याची आणि खाण्याची सोय देतात, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील मुलांची सोय होते. पगाराबाबत मोठा गैरसमज असा आहे की… परदेशात गेल्यावर लगेच लाखात पगार मिळेल. परदेशात जाण्यासाठी किमान ३-४ वर्षांचा भारतातला अनुभव लागतो.

विविध नवकर यांचे प्रोफाइल आणि त्यांचे सरासरी पगार पॅकेज आपण खाली देत आहोत.:

* फूड  ऑपरेशन मॅनेजर	तो सर्व उत्पादन वेळापत्रकाचे आयोजन आणि नियोजन संसाधनाच्या गरजा पूर्ण करणे अंदाजपत्रक आणि वेळेचे मूल्यांकन करणे काही गोष्टींसाठी आवश्यक त सहमती देणे आणि व्यवस्थापक आणि क्लाइंट्स वाटाघाटी करणे यासाठी जबाबदार असतो	पगार 6LPA
,*फूड प्रोडक्शन मॅनेजर	जेवण का किंवा त्या संबंधीच्या उत्पादन आणि त्याचे नियोजन करणे संस्था पूर्ण करणे वेळेचे मूल्यांकन करणे व्यवस्थापक आणि क्लाइंट यांच्याशी घडामोडी करणे	पगार 6.5LPA
*फूड स्पेशलिस्ट	अन्न तयारी आणि संबंधित सेवांची जबाबदारी अन्न तयार करताना संपूर्ण प्रक्रिया पाळली जाते का नाही हे याकडे त्यांचे जबाबदारी असते.	पगार 4LPA
*किचनशिएफ	हॉटेल किंवा इतर स्थापना मध्ये जेवणासाठी जेवण तयार करण्याची जबाबदारी त्याच्याजवळ आहे विनोदी आखणी करणे स्वयंपाक बेटर आणि इतर गोष्टी व्यवस्थापित करणे त्याचे मुख्य भूमिका आहे.	पगार 4LPA
*केटरिंग ऑफिसर	फॉर्म मधील अन्नसाहेबांच्या दैनिक दैनंदिन कामासाठी जबाबदार असलेले व्यवसायिका यांच्या आणि सर्वांचे गुणवत्ता व निश्चित करतात	पगार 6.5lpa

स्वतःच्या व्यवसायाच्या संधी कोणत्या?

हा या कोर्सचा सर्वात मोठा फायदा आहे. जर तुम्हाला नोकरी करायची नसेल, तर तुम्ही स्वतःची खानावळ, केटरिंग व्यवसाय किंवा क्लाउड किचन सुरू करू शकता. महाराष्ट्रात ‘घरगुती जेवण’ किंवा ‘खास मराठमोळे पदार्थ’ देणाऱ्या व्यवसायांना खूप चांगले भवितव्य आहे.

हा व्यवसाय प्रामुख्याने उमेदवाराची पात्रता कौशल्य ज्ञान आणि अनुभवावर अवलंबून असतो उच्च दर्जाच्या हॉटेल व्यवस्थापन संस्था मधील कृषी व्यवसायिक दर महिन्याला 80 हजार ते दीड लाख रुपये कमवू शकतात आणि तसेच फाईव्ह स्टार हॉटेल्स असतील किंवा इतर उच्च दर्जाच्या आस्थापना असतील तेथे यापेक्षाही जास्त आपल्याला दरमहा उत्पन्न मिळू शकतात.

अन उत्पादनातील अभ्यासक्रमाचे पदवीधर यांनी सार्वजनिक ठिकाणी दोन्ही क्षेत्रात रिक्त नोकऱ्या शोधू शकतात
आकर्षक पगार पॅकेज आणि दररोज नवीन लोकांना भेटणे यामुळे उमेदवारांना भविष्यासाठी तयार होण्यासाठी मदत होते.
हॉटेल्स फाइव स्टार हॉटेल्स फ्लाईट किचन क्रूज हॉटेल्स, पासपोर्ट चेन आणि इथंच संबंधित उद्योगांमध्ये व्यवस्थापन प्रशिक्षणार्थ कार्यकारी मार्केटिंग विक्री अधिकारी स्वयंपाव्यवस्था घरकाम व्यवस्थापक आणि  chef बनण्याचे ध्येय ठेवू शकतो.

Diploma In Petroleum Engineering बद्दल माहिती

या कोर्सचे फायदे आणि तोटे

फायदे: कमी वेळात नोकरी, स्वतःचा व्यवसाय करण्याची संधी आणि जगभर फिरण्याची संधी. तोटे: सण-उत्सवांच्या दिवशी सुट्टी मिळत नाही (कारण तेव्हाच हॉटेल्समध्ये जास्त गर्दी असते), कामाचे तास १२-१४ तासांपर्यंत जाऊ शकतात. हा कोर्स सर्वांसाठी योग्य नाही कारण… यात सामाजिक जीवन थोडे बाजूला पडते.

हा कोर्स निवडण्याआधी पालकांनी काय पाहावे?

पालकांनी हे पहावे की मुलाला खरंच स्वयंपाकाची आणि आदरातिथ्याची आवड आहे का? केवळ “लगेच नोकरी मिळेल” या आमिषाने मुलाला या क्षेत्रात ढकलू नका. ग्रामीण भागातील पालकांना अनेकदा वाटते की हे ‘आचाऱ्याचे’ काम आहे, पण हे एक सन्मानाचे आणि तांत्रिक कौशल्य असलेले क्षेत्र आहे, हे समजून घ्या.

विद्यार्थ्यांनी कोर्स निवडायच्या आधी हा विचार करावा

“मी सणासुदीला माझ्या कुटुंबापासून दूर राहून कामावर लक्ष देऊ शकेन का?” जर तुमचे उत्तर ‘हो’ असेल, तर हे क्षेत्र तुम्हाला खूप उंचीवर नेऊन ठेवेल.

ताज, ओबेरॉय किंवा हयात सारख्या ५-स्टार हॉटेल्समध्ये सुद्धा तुम्ही या सर्टिफिकेशनच्या आधारावर प्रवेश मिळवू शकता.आजकाल अनेक मुली शेफ म्हणून नाव कमावत आहेत. हॉटेलमधील सुरक्षिततेचे नियम खूप कडक असतात.सरकारी कॉलेजमध्ये फी ₹३०,००० ते ₹५०,००० दरम्यान असू शकते, तर खाजगी कॉलेजमध्ये ती ₹१ लाखापर्यंत जाऊ शकते.